„Jeśli nigdy w pełni nie poddajemy się w pełni krzesłu, na którym siedzimy, lecz zawsze mamy nieco napięte mięśnie nóg i całego ciała, aby móc się w każdej chwili podnieść, jeżeli zamiast oddychać szesnaście razy na minutę oddychamy osiemnaście albo dziewiętnaście razy, nigdy przy tym nie wydychając do końca zaczerpniętego powietrza, nasz umysł może być tylko w stanie wewnętrznego dyszenia i oczekiwania. Jak wtedy przyszłość i jej troski mogłyby opuścić nasz umysł? A z drugiej strony, jak miałyby uzyskać dostęp do naszego umysłu, gdy nie marszczymy brwi, oddychamy spokojnie i do końca, a wszystkie mięśnie mamy odprężone?”
James William
Jak odnaleźć spokój i zdrowie w aktualnym świecie?
Okazuje się, że leżąc w bezruchu.
W jodze klasycznej wyróżniamy praktykę zwaną joga nidra – inaczej relaksacja w potocznym języku, natomiast joga nidra oznacza dosłownie jogę psychicznego snu. Jest to stan w którym leżysz na plecach w pozycji nieruchomej savasana (szawasana). Podczas leżenia na plecach na macie lub łóżku ramiona ułożone są wzdłuż ciała, nogi są rozstawione czyli oddalone od siebie w kształcie litery V. Ręce oddalone są od boków ciała, zachowana jest przestrzeń pomiędzy pachami, wnętrze dłoni skierowane jest w stronę sufitu, zewnętrzna część dłoni spoczywa na podłodze, łóżku, palce naturalnie zawijają się wtedy do środka, głowa jest w centrum, czyli nie przechyla się na prawą, ani lewą stronę, nie jest zbyt mocno wygięta do tylu, broda nie jest przyciągnięta w stronę mostka. Oczy i usta są zamknięte. Należy całe ciało przykryć ciepłym kocem na czas trwania jogi nidry, jedyne co jest odkryte to głowa, zaleca się założyć poduszkę relaksacyjną na oczy by pogłębić proces relaksacji i odciąć się od światła zewnętrznego, poduszeczki na oczy zazwyczaj jeszcze wypełnione są naturalną lawendą, która wzmaga proces uspokojenia.
Podczas jogi nidry jest bardzo ważna zasada, by starać się nie zasypiać, ponieważ istotne jest by słyszeć całe prowadzenie i głos nauczyciela. Jeżeli zaśniesz podczas nidry, co bardzo często się zdarza, szczególnie na początkowych etapach praktyki, to po prostu stracisz tą merytoryczną pracę wewnętrzną w postaci przekazywanych najpierw wskazówek do rozluźniania swojego ciała, kolejno określonych wizualizacji oraz szczególnie ważnej pranajamy. Po prostu Twoja praktyka nie będzie pełna. Ale osoby, które są bardzo zmęczone, niewyspane lub mają problemy z bezsennością na ogół właśnie korzystają z nidry na tym początkowy i powierzchownym poziomie po prostu by się odprężyć, zrelaksować, zregenerować lub zasnąć. Ci którzy chcą skorzystać z jogi nidry na głębszym poziomie tak zwanym psychicznym starają się uważnie podążać za głosem i prowadzeniem przez nauczyciela.
Oczywiście jak zazwyczaj w praktykach jogi, umysł jest rozproszony i wędruje w różne meandry myśli i zdarzeń, ale należy wtedy każdorazowo zawracać uważnością i świadomością do podawanej instrukcji. Stopniowo po dłuższej praktyce myśli stopniowo się ucisza. Nie bez powodu jogę nidrę nazywa się jogą psychicznego snu, ponieważ jednocześnie całe ciało jest w kompletnym odprężeniu i odcięciu od bodźców zewnętrznych, czyli świata rzeczywistego, „śpi”, ale świadomie jest uważne na wewnętrznej pracy, która wpływa na zmiany w procesach psychicznych. Następuje zatem całkowite rozluźnienie na poziomie ciała i umysłu.
Może trudno w to uwierzyć, ale udowodniono, że regularna praktyka jogi nidry minimum przez godzinę dziennie zapewnia wypoczynek równy kilku godzinom zwykłego snu. Takie też są początki powstania jogi nidry i jej główny cel. Jogin na ogół śpi niewiele godzin ponieważ wstaje przed wschodem słońca na praktykę, a ponadto ma być obecny i przebudzony w swoim życiu by korzystać z każdej danej chwili,. Tak jak pisałam w artykule o medytacji, tak i nidra zapewnia przy systematycznej praktyce odczucie witalności, rześkości, braku zmęczenia, zaspania, czyli w konsekwencji powoduje o wiele mniejszą potrzebę snu w ogóle. Praktykujący dzięki nidrze zyskuje też wiele właściwości prozdrowotnych, które od wielu lat głoszą bardzo obiecujące wyniki badań.
Udowodniono bowiem, że joga nidra wpływa najkorzystniej na cały system neurologiczny ponieważ w trakcie tak zwanego skanu ciała, czyli rozluźniania wybranych mięśni, partii ciała, organów i narządów, gruczołów, cały układ neurologiczny, kardiologiczny, hormonalny spowalnia co powoduje osiągnięcie stanu sattwy (sanskr.) czyli równowagi, homeostazy. Można to zaobserwować miedzy innymi na poziomie ciała np. ciśnienie krwi obniża się, serce spowalnia pracę, obniża się poziom kortyzolu, oddech reguluje się, staje się głębszy, spokojniejszy. Na poziomie umysłu następuje zmiana myśli krążących nieustannie w konkretne obrazy, dźwięki, które powodują odwrócenie uwagi i nie zajmowanie się już sprawami dnia codziennego. Różnego rodzaju bóle, dolegliwości, objawy ustępują lub się minimalizują ponieważ dzięki rotacji świadomości przez wybrane części ciała, rozluźniasz je i uwalniasz od tego co jeszcze pozostało w ciele po całym dniu, tygodniu. Koncentrując się na doznaniach z ciała na przykład uczuciu ciężkości, lekkości, ciepła, zimna masz wpływ na dokonanie na poziomie mentalnym nawet uzdrowienia wybranego dyskomfortu zarówno w ciele, czy na poziomie umysłu.
Podczas praktyki jogi nidry jest też ustanawiana intencja czyli sankalpa, do pracy na poziomie podświadomym, to znaczy możesz na początku i końcu trwania praktyki jogi nidry wypowiedzieć do swojej podświadomości czyli w myślach – mentalnie intencję, to znaczy coś co chcesz by zamanifestowało się w Twoim życiu, być może jest to coś na czym bardzo Ci zależy, lub niezwykle potrzebujesz w swoim życiu, coś nad czym chcesz pracować, by to osiągnąć, to mocne postanowienie, marzenie lub cel. Intencja powinna być zawsze pragnieniem z serca, nie z umysłu, to znaczy, to nie ma być pragnienie zracjonalizowane, zintelektualizowane przez umysł, ale pragnienie z serca, czyli to naprawdę coś bardzo ważnego co ma głębszy sens. Każdy samodzielnie wybiera swoją sankalpę i powtarza ją w myślach trzy razy w tej samej niezmienionej formie na początku i końcu praktyki jak prowadzący o tym powie. Dlatego też joga nidra jest jedną z najpotężniejszych praktyk jogi, bywa, że działa cuda, ponieważ praktyka odbywa się na kilku poziomach świadomości jednocześnie: na poziomie świadomym, nieświadomym i podświadomym, na poziomie ciała, umysłu, psychiki, emocji.
Po nabyciu regularności i zapamiętaniu instrukcji podczas sesji jogi nidry, można następnie praktykować ją samodzielnie w domu.
Kto raz skorzysta z jogi nidry, prawie zawsze do niej wraca, sprawdź jak to będzie u Ciebie. Zapraszam serdecznie.
Autor artykułu: Agnieszka Janczewska, nauczyciel jogi i medytacji