Pranajama jest ogólnie definiowana jako kontrola oddechu. Chociaż taka interpretacja może wydawać się poprawna w świetle stosowanych praktyk, nie oddaje ona pełnego znaczenia tego terminu. Słowo pranayama składa się z dwóch rdzeni: „prana” plus „ayama””. Prana oznacza energię życiową lub siłę życiową. Jest to siła, która istnieje we wszystkich rzeczach, czy to ożywionych, czy nieożywionych. Chociaż jest blisko związana z powietrzem, którym oddychamy, jest bardziej subtelna niż powietrze czy tlen.
Dlatego pranajama nie powinna być traktowana jako zwykłe ćwiczenia oddechowe mające na celu wprowadzenie dodatkowego tlenu do płuc. Pranajama wykorzystuje oddychanie, aby wpływać również na przepływ prany w ciele energetycznym.
Słowo „yama” oznacza kontrolę i jest używane do oznaczania różnych zasad lub kodeksów postępowania. Słowo „ayama” jest definiowane jako rozszerzenie lub ekspansja. Tak więc słowo pranayama oznacza rozszerzenie lub rozszerzenie wymiaru prany. Techniki pranajamy zapewniają metodę, dzięki której siła życiowa może być aktywowana i regulowana w celu osiągnięcia wyższego stanu energii wibracyjnej i świadomości.
W praktykach pranajamy wykorzystywane są cztery ważne aspekty oddychania. Są to „pooraka” – wdech, „rechaka” – wydech, „antar kumbchaka” – wewnętrzne zatrzymanie oddechu po wdechu, „bahir kumbhaka” – zewnętrzne zatrzymanie oddechu po wydechu.
Różne praktyki pranajam obejmują różne techniki, które wykorzystują te cztery aspekty oddychania.
Dlatego w praktykach pranajamy większy nacisk kładzie się na wdech i wydech na początku, aby wzmocnić płuca i zrównoważyć układ nerwowy i praniczny w ramach przygotowań do praktyki kumbhaki czyli zatrzymania oddechu.
Prana w tym kontekście to przepływ energii w obszarze klatki piersiowej, krtani i górnej części przepony. Jest to związane z sercem i narządami oddychania wraz z mięśniami i nerwami, które je aktywują. Dzięki praktyce pranayamy „oddech jest wciągany do środka”, a nie na zewnątrz.
Styl życia ma głęboki wpływ na pranajamę. Aktywność fizyczna, taka jak ćwiczenia, praca, sen, przyjmowanie pokarmów i stosunki seksualne wpływają na dystrybucję i przepływ prany w organizmie. Emocje, myśli i wyobraźnia wpływają na ciało jeszcze bardziej. Nieprawidłowości w stylu życia, niewłaściwej diecie i stres wyczerpują i utrudniają przepływ prany czyli energii życiowej. Powoduje to poczucie, które ludzie doświadczają jako wyczerpanie z energii.
Wyczerpanie energii prowadzi do dewitalizacji narządów, organów i kończyn, a ostatecznie do choroby lub dysfunkcji metabolicznej. Oddech jest najważniejszym procesem organizmu. Wpływa na aktywność każdej komórki, a co najważniejsze, jest ściśle związany z wydajnością mózgu.
Ludzie oddychają 15 razy na minutę i 21 600 razy dziennie. Oddychanie napędza spalanie tlenu i glukozy, wytwarzając energię do zasilania każdego skurczu mięśni, wydzieliny gruczołowej i procesu umysłowego. Oddech jest ściśle związany ze wszystkimi aspektami ludzkiego doświadczenia.
Większość ludzi oddycha nieprawidłowo, wykorzystując tylko niewielką część pojemności płuc. Oddychanie jest wtedy na ogół płytkie, pozbawiając organizm tlenu i prany niezbędnych dla jego dobrego zdrowia. Praktyki pranayamy, wprowadzają prawidłowe nawyki oddechowe. W dodatku pomagają skupić świadomość na procesie oddychania, który na ogół jest normalnie ignorowany.
Początkujący praktykanci rozwijają wrażliwość na proces oddechowy, poszerzają mięśnie jamy płucnej, przepony zwiększając ich zdolność życiową i przygotowując się jednocześnie do pogłębionych praktyk pranajamy.
Rytmiczne głębokie i powolne oddychanie wpływa na uspokojenie i wyciszenie umysłu. Nieregularne oddychanie zakłóca rytmy mózgu i prowadzi do wewnętrznego konfliktu, niezrównoważonej osobowości, nieuporządkowanego stylu życia i choroby.
Pranajama ustanawia regularne wzorce oddychania, przerywając ten negatywny cykl i odwracając wyniszczający proces. Czyni to, dając nam kontrolę nad oddechem i przywracając naturalne, zrelaksowane rytmy ciała i umysłu.
Chociaż oddychanie jest głównie procesem nieświadomym, świadomą kontrolę nad nim można podjąć w dowolnym momencie. W konsekwencji tworzy pomost między świadomymi i nieświadomymi obszarami umysłu. Poprzez praktykę pranajamy energia skumulowana, zatrzymana w neurotycznych, nieświadomych wzorcach mentalnych może zostać uwolniona do wykorzystania w bardziej twórczej i radosnej aktywności.
Oprócz wpływu na zdrowie i jakość życia, pranayama wpływa przede wszystkim na długość życia, co związane jest bezpośrednio z rytmem oddychania.
Starożytni jogini studiowali naturę i przyrodę bardzo szczegółowo. Zauważyli, że zwierzęta o wolnym tempie oddechu, takie jak pytony, słonie i żółwie, mają długą żywotność, podczas gdy zwierzęta o szybkim tempie oddychania, takie jak ptaki, psy i króliki, żyją tylko przez kilka lat. Poza tym z wielu innych naukowych i badawczych źródeł wiemy również, że znaczenie oddychania (powolny lub szybki oddech) ma ogromny wpływ na wydłużenie życia człowieka.
Ci, którzy oddychają krótkimi, szybkimi oddechami, prawdopodobnie będą mieli krótszą żywotność niż Ci, którzy oddychają powoli i głęboko.
Na poziomie fizycznym dzieje się tak, ponieważ oddychanie jest bezpośrednio związane z sercem. Powolne tempo oddychania utrzymuje serce silniejsze i lepiej odżywione oraz przyczynia się do dłuższego życia. Głębokie oddychanie zwiększa również absorpcję energii przez pranajamę, zwiększając witalność i poprawiając ogólne samopoczucie.
Różne doznania, symptomy mogą pojawiać się u zdrowych osób podczas praktyki pranayamy. Są one spowodowane procesem oczyszczania i wydalania toksyn. Mogą wystąpić uczucia swędzenia, mrowienia, gorąca lub zimna oraz uczucie lekkości lub ciężkości. Takie doświadczenia są na ogół tymczasowe, ale jeśli się utrzymują, skonsultuj to u kompetentnego nauczyciela.Oddech odbywa się tylko przez nos, usta są zamknięte chyba, że instrukcja mówi inaczej.
Autor artykułu: Agnieszka Janczewska, nauczyciel jogi i medytacji