Osoby zainteresowane poszerzeniem wiedzy i osobistej praktyki na temat szerszego aspektu jogi na poziomie duchowości (czyli świadomości ciała i umysłu) mogą pogłębić swoją praktykę o włączenie czakr jako ośrodków psychicznych, energetycznych do swojej rutyny hatha jogi. Czakry pokazują nasze funkcjonowanie energetyczne czyli funkcjonowanie świadomości oraz jej transformacje/zmiany. Czakry to obszary pracy nad określoną „substancją psychologiczną, energetyczną”. Wiedza na temat czakr wywodzi się ze starożytnej tantry nauki indyjskiej zajmującej się między innymi alchemią, przy czym narzędziem alchemicznym w tym przypadku jest ludzkie ciało i umysł. Czakry to ośrodki energetyczne czyli tak zwane centra psychiczne. Proszę mieć na uwadze, że czakry to subtelna materia, zatem nie należy dokonywać myślowej trywializacji tego systemu, a zatem jeżeli ktoś nie jest zainteresowany tymi zagadnieniami, odsyłam do innych artykułów. Tantra jest nauką z ponad 5000 tysięczną tradycją z Indii.
Czakry na ogół odpowiadają fizjologicznie i anatomicznie wybranym gruczołom lub organom w ciele fizycznym rozumianym przez medycynę alopatyczną czyli współczesną/konwencjonalną. Na przykład czakra gardła – vishuddhi mieści się w ciele ezoteryczny na wysokości gruczołu tarczycy, anahata na wysokości serca, ajna mniej więcej w środku mózgu wpływa na prawidłowy rozwój przysadki mózgowej, szyszynki. Stymulowane czakry w odpowiedni sposób doprowadzają do zrównoważenia tychże gruczołów, organów, co w efekcie powoduje ewentualne uzdrowienie jeżeli zaszła jakaś zmiana lub choroba bądź niedobór.
Każda czakra reprezentuje etap ewolucji czyli rozwoju świadomości człowieka oraz pewną jakość energetyczną lub psychologiczną. Jeżeli czakra jest prawidłowo zintegrowana, zrównoważona, to znaczy, że jest przez nas kontrolowana i osiąga poziom sattva – czyli równowagi ogólnie rozumianego zdrowia na poziomie fizycznym i mentalny. Jeżeli czakra nie jest zintegrowana można doświadczać różnych negatywnych przejawów danego aspektu za który odpowiedzialna jest dana czakra. Dzięki praktykom hatha jogi można zbalansować, zharmonizować daną czakrę. Jeżeli występuje w niej niedobór można „uzdrowić” wybrany obszar świadomości – wyróżniamy wybrane asany do regulacji czakr oraz odpowiednie pozostałe praktyki medytacji, pranayamy, nidry, bija mantry, bandhy.
(Mooladhara Chakra) – czakra podstawy, to pierwsza czakra umiejscowiona w obszarze tak zwanego krocza (moszna, odbyt), jest związana z aspektem ewolucyjnego instynktu przetrwania. Instynkt przetrwania może być korzystny lub niekorzystny. Instynkt korzystny kieruje nas w pozytywnym kierunku do kreatywności w życiu, do dbania o ciało, umysł i zdrowie. Gdy instynkt jest niewłaściwie ukierunkowany związany jest wtedy głównie ze sferą popędów, leków, urojeń. Praca w obszarze tej czakry może polega na uzyskaniu równowagi zarówno w obszarze zdrowia jak i życia w tych wymienionych aspektach. Celem na przykład będzie koncentracja na tym co służy ciału i umysłowi, a nie tym co powoduje jeszcze większe zachwianie i niestabilność. Rozwijanie i udoskonalanie tego obszaru można opisać w sposób najprostszy jako wprowadzenie do życia pewnej kreatywności, pasji, zainteresowań, prowadzenie twórczego życia, poza obowiązkami i sprawami dnia powszedniego. Tworzenie na rzecz innych, nie tylko siebie, dzielenie się swoją kreatywnością i rozwijanie jej. Dbanie o zdrowie psycho – fizyczne: praca z ciałem i umysłem na wybranych procesach to znaczy uwolnienia się od lęków, nadmiernych i niekorzystnych popędów (seksualnych, materialnych, uzależnieniowych).
Swadhisthana Chakra – czakra sakralna, to druga czakra umiejscowiona jest w obszarze przejścia kręgosłupa lędźwiowego w krzyżowy. Psychologicznie swadhisthana ma nadal charakter głównie zachowań i myśli instynktownych, ale na nieco bardziej rozwiniętym poziomie. Jest ona ściśle powiązana ze zmysłami. Gdy czakra ta jest zintegrowana znaczy się to, że osoba potrafi w zrównoważony sposób panować, kontrolować wszystkie swoje instynkty na podstawowym poziomie. Często kojarzona jest z seksualnością, ale to nie jest jedyny zmysł reprezentowany przez tą czakrę. W rozumieniu psychologiczny można na przykład to ująć w ten sposób, że należy gromadzić właściwie swoją energię seksualną, poprzez korzystne dla siebie zrządzanie na przykład ilością partnerów, stosunków dla swojego zdrowia fizycznego i psychicznego. Zaburzenie w tym obszarze może powodować objawy i dolegliwości somatyczne i psychosomatyczne.
Manipura chakra – czakra splotu słonecznego, umiejscowiona powyżej pępka w obszarze żołądka. Może być doświadczana jako większe poczucie inspiracji, mocy i siły, związane z przezwyciężeniem trudności, niemocy z poprzednich etapów. Dzięki temu możliwe jest rozpoczęcie pracy na poziomie emocjonalnym, co docelowo poprawia jakość życia na wielu obszarach. Oczywiście wiąże się zatem z pracą nad wypartymi, zaprzeczonymi emocjami, oduczaniem się nawykowych i niekorzystnych schematów funkcjonowania, destrukcyjnego myślenia, niewłaściwej oceny siebie i innych. To trochę tak jak stanięcie twarzą w twarz samemu ze sobą w kierunku prawdy, wyjścia z iluzji co do aktualnego życia, które się prowadzi. W konsekwencji umożliwia pogodzenie się z prawdą, na swój temat rozumianą jako możliwość przejścia do kolejnego etapu życia takiego jak chcemy by było. Możemy poczuć się ciekawi i zainspirowani tym co będzie dalej.
Anahata czakra ( czakra serca)- fizycznie umiejscowiona jest pośrodku klatki piersiowej na wysokości serca. Symbolizuje etap praktyki czyli rozwoju osobistego, w którym zostały „przepracowane” pewne podstawowe trudności dotyczące życia i zdrowia. Pojawia się więcej spójności i jedności ze sobą i innymi. Na poziomie emocjonalnym można je odczuć poprzez dobroć, życzliwość, szczodrość, współczucie, służbę dla innych. Jest to moment, kiedy identyfikacja z własnymi odczuciami, emocjami, stanami nie jest już tak silna, jest to raczej przejście z „ja” do doświadczenia wielości „inni, my, wspólnie, razem” – we are one.
Vishuddhi chakra – czakra gardła związana jest z pracą nad światem pojęć abstrakcyjnych, rozumienia dualności i nie dualności w świecie rzeczywistym, rozwijane są koncepcje doświadczania absolutu, rzeczywistości ponadjednostkowej. Odzwierciedleniem tej czakry jest stałe „przebywanie” w medytacyjnym stanie umysłu. Bywa nazywana mostem pomiędzy sercem a umysłem, głosem wewnętrznym mającym metafizyczny wymiar.
Ajna chakra – mieści się w obszarze „trzeciego oka „ – punkt między brwiami. Jak pisze Jung (drugi z najbardziej znanych po Freudzie psycholog), twórca psychologii jungowskiej bardzo ściśle powiązanej z praktyką i rozumieniem ścieżki jogi – jest to etap w którym doświadcza się głębokiej jedności, nie ma tutaj żadnego czynnika psychologicznego, czyli nie odczuwa się już psychologicznych stanów – emocji, uczuć, myśli, intelektu, jedyną rzeczywistość stanowi byt absolutny rozumiany w mistycznym ujęciu czyli wszechogarniająca, nieuwarunkowana obecność, jako przejaw rzeczywistości. Jest to etap porzucenia, rozpuszczenia identyfikacji samego ze sobą, zanika poczucie, że jest tylko persona, osobowość. W takim rozumieniu poza mną istnieje jeszcze „coś więcej”, wszechobecna rzeczywistość/absolut.
Sahasrara Chakra – czakra korony, mieści się na tak zwanej koronie głowy, tuż przed czubkiem głowy. Jest to już bardzo głęboki obszar doświadczeń związany z pogłębianiem percepcji, że wszystko jest manifestacją tej samej siły, to w pełni zinternalizowane poczucie jedności/nie dualności.
Koncepcja ciała ezoterycznego jest ideą tantryczną. Tantra naucza, że transformacja/ zmiana/przemiana może być dokonywana poprzez ciało i umysł za pomocą praktyk takich jak pranayama mantra, medytacja, asana, bandha. Proces dążenia do samorealizacji w tantrze jest rozumiany jako etap sublimacji składający się z oczyszczania – oduczania nawyków, schematów, wyuczonych niekorzystnych zachowań, reakcji, emocji. Ciało i umysł są miejscem w którym transformacja może się dokonywać.
Autor artykułu: Agnieszka Janczewska, nauczyciel jogi i medytacji