„Jest to idealna technika zapobiegająca fizycznym i psychicznym chorobom, ogólnie chroniąca ciało, rozwijająca w nieunikniony sposób poczucie niezależności i zaufania do siebie. Z samej swej natury jest nierozerwalnie związana z uniwersalnymi prawami szacunku dla życia, prawdy i cierpliwości, które są niezbędnymi czynnikami w wypracowywaniu spokojnego oddechu, zrównoważonego umysłu i nieugiętej woli”.
Yehudi Menuhin
Yoga jest nauką ponadczasową, praktyczną która trwa od tysiącleci, niezmiennie w swej skuteczności na poziomie fizycznym, psychicznym, mentalnym i duchowym, w ten sposób zapewniając człowiekowi holistyczne zdrowie. Praktyka jogi została ujęta pierwszy raz w traktacie Patanjalego jako system całościowy – joga sutry (aforyzmy o jodze) pochodzące z 200 r. p.n. e. Nadal wszyscy praktycy jogi korzystają z zasobów sutr. Współczesne książki często nie oddają prawdy z linii przekazu i tradycji jogi z czasów zamierzchłych, są dostosowane do współczesnego człowieka i kultury w której żyje. Często zatem te publikacje nie są prawdziwe i skoncentrowane głównie w celach sprzedażowych bądź reklamowych. Praktycznej znajomości sztuk jogi nie da się w pełni opisać w wydawniczych drukach. Yoga z linii przekazu jest bowiem zawsze związana z czystością intencji, pokorą, dyscypliną i brakiem egoizmu.
Joga jest jednym z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej. Zebrał, opracował i usystematyzował je Patanjali w joga sutrach składających się ze 195 aforyzmów. Kolejny z najważniejszych tekstów to Bhagavat- Gita, która jest kwintesencją w dziedzinie jogi. Jest w niej napisane, że joga polega na uwolnieniu od kontaktu z cierpieniem i smutkiem oraz że kiedy człowiek opanuje swój umysł uwolni się od niespokojnych pragnień. Kolejne dziedzictwo na drodze jogi to Upaniszady, w których jest między innymi zawarte, że stała kontrola zmysłów i umysłu jest jogą. Człowiek, który to osiągnie wolny jest od iluzji. W pierwszym rozdziale joga sutr Patanjali definiuje jogę jako „citta-vrtti-nirodhah” – można to przetłumaczyć jako stłumienie, powstrzymanie pobudzeń umysłu – citta to umysł. Umysł – citta jest złożony z trzech sfer:
- manas – umysł indywidualny
- buddhi – intelekt, rozum
- ahamkara – (ego, jaźń)
Joga w tym ujęciu jest metodą wyciszania umysłu i kierowania go na właściwe tory. W rozumieniu praktyk jogi umysł zazwyczaj jest niespokojny i musi być zdyscyplinowany oraz poddany kontroli, ujarzmiony. Jest to możliwe dzięki wytrwałej praktyce jogi. Tylko człowiek „panujący nad sobą” może osiągnąć spokój i radość.
W tym celu na drodze jogi wyróżnia się osiem stopni jogi:
- yama ( uniwersalne ”przykazania moralne”)
- niyama (oczyszczanie siebie poprzez dyscyplinę)
- asana (pozycje)
- pranayama (kontrola oddechu)
- pratyahara ( wycofanie zmysłów)
- dharana ( koncentracja)
- dhyana (kontemplacja)
- samadhi ( stan nadświadomości w którym jogin łączy się z obiektem kontemplacji)
Yamy i niyamy pozwalają joginom opanować emocje i pragnienia dzięki czemu mogą zachować równowagę w relacji z innymi ludźmi. Asany mają wpływ na silne i zdrowe ciało oraz pozwalają na utrzymanie bliskości z naturą. Pierwsze trzy stopnie to tak zwana Bahiranga sadhana – joga zewnętrzna. Pranayama i pratyahara to Antaranga sadhana czyli joga wewnętrzna – kierująca uwagę do wewnątrz na oddech oraz odseparowanie zmysłów w celu kontrolowania umysłu. Dharana, dhyana, samadhi to Antarat-ma-sadhana jest przeznaczona dla praktyk duchowych związanych z „wewnętrznym ja” rozumianym jako nie istniejące oddzielenie.
Ostatnie najważniejsze pismo w naukach jogi to Hatha Yoga Pradipika. Yoga jest tutaj tłumaczona jako siła wysiłek, dyscyplina. Główna koncentracja w niej skierowana jest na ciało fizyczne, ale też zawiera wartości odnośnie dyscypliny umysłu. Citta vrtti (pobudzenia umysłu) jak pisze Patanjali powodują zachwianie umysłu, jogin przez swoją stałą praktykę wycisza umysł. Adept jogi (sadhaka) stara się nie żyć przeszłością ani przyszłością, całą swoją uwagę kieruje na dzień dzisiejszy. Bardzo dużej cierpliwości, pokory i dyscypliny wymaga opanowanie umysłu, który jest skalany ogromem przeszłych doświadczeń. Jak podaje Hatha Yoga Pradipika „tajemnicą sukcesu jest praktyka, zaiste nie ma co do tego żadnych wątpliwości”. Dzięki harmonizacji podczas gruntownej dyscypliny na poziomie ciała, myśli, intelektu można uzyskać wewnętrzny spokój. Mówi się, że „podczas gdy inni śpią kiedy wzywa ich obowiązek, a budzą się tylko po to by upomnieć się o swoje, jogin jest zawsze świadom swych obowiązków, lecz nie dba o zapłatę”.
Są różni uczniowie w praktykach jogi poszukujący swojej drogi poprzez:
- Karma yoga aktywność w działaniu – bezinteresowna praca, obowiązkowość
- Bhakti yoga – osoba uczuciowa kierująca się oddaniem i miłością
- Jnana yoga osoba o nastawieniu intelektualnym, uczy się poprzez poznanie
Słowo Hatha (Hatha Yoga) według niektórych źródeł oznacza nieugięty.
NIUGIĘTY UCZNIU:
Gdy Twoje ciało mówi dosyć, Ty jesteś nieugięty i wchodzisz na matę, gdy Twój umysł mówi poddaję się, nie mogę już tak dłużej, nie dam rady, Ty jesteś nieugięty, praktykujesz dalej. Po prostu idziesz dalej. W tym rozumieniu Yoga jest tworzeniem ciała i umysłu, które nie będzie przeszkodą, będzie odskocznią…
Na koniec zacytuję Shanti (szanti) mantrę, mantrę spokoju (shanti -s/pokój), którą powinno się intonować przed każdą praktyką, pochodzi z Upaniszad daje wyciszenie, oczyszczenie, spokój:
„Niech zarówno uczeń jak i nauczyciel będą chronieni. Kształtuj i podtrzymuj nas razem, pozwól nam wspólnie gromadzić siłę, niech nasza nauka będzie pełna blasku, pozwól abyśmy nie mieli złej woli wobec innych”.
Om Shanti Shanti Shanti Hari Om.
Autor artykułu: Agnieszka Janczewska, nauczyciel jogi i medytacji